Badania

28 Kwietnia

Źródło: archiwum prywatne

Rafa sprzed 395 mln lat opisana przez polskich badaczy

Badacze z Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu opisali niezwykle kompletną rafę z wczesnego dewonu znalezioną na stanowisku Wee Jasper w australijskiej Nowej Południowej Walii. Wyniki badań opublikowało czasopismo „Gondwana Research”.

Współczesne rafy koralowe to bardzo złożone ekosystemy, w których kluczową rolę odgrywają koralowce je tworzące (tzw. ecosystem engeneers). Niemniej istotne są ryby, które kontrolują rozrost glonów, regulują populacje bezkręgowców, przyczyniają się do recyklingu substancji odżywczych i wpływają na wzrost samej rafy, np. zgryzając kawałki koralowców. Dotychczas poznane rafy kopalne składały się z koralowców i innych organizmów dna morskiego, a ryby z takich środowisk były niemal nieznane.

Zespół badaczy pod kierunkiem prof. Mikołaja Zapalskiego z Wydziału Geologii Uniwersytetu Warszawskiego opisał niezwykle kompletną skamieniałą rafę sprzed 395 mln lat, tj. z wczesnego dewonu ze stanowiska Wee Jasper w Nowej Południowej Walii w Australii. Ekosystem ten budowany był przez koralowce z wymarłej grupy denkowców, a w toni wodnej pływały bardzo zróżnicowane ryby, głównie tzw. ryby pancerne. Cała rafa rozwijała się na szelfie nieistniejącego dziś kontynentu Gondwany.

Współczesne rafy mezofotyczne rozwijają się na średnich głębokościach, tj. 30–150 m, i budowane są przez koralowce będące w symbiozie z glonami – zooksantellami. Ze względu na ograniczone na takich głębokościach naświetlenie koralowce mezofotyczne charakteryzują się płaskimi koloniami, przystosowanymi do wyłapywania światła (niezbędnego dla glonów) na zasadzie „paneli słonecznych” – tłumaczy prof. Zapalski.

Właśnie taki ekosystem, zdominowany przez koralowce płaskie, został opisany przez kierowany przez niego międzynarodowy zespół badaczy. Oprócz dość ubogiego zespołu koralowców tworzących ekosystem, ślimaków, liliowców i innych organizmów bentonicznych w badanym stanowisku rozpoznano ponad 70 gatunków ryb – od wielkich drapieżników, należących do grupy buchanosteidów zapewne podobnych ekologicznie do współczesnych rekinów, występowały tam przeszukujące dno ryby pancerne czy drobne, zapewne pływające w ławicach drapieżne ryby (rodzaj Taemasacanthus), których szczęki uzbrojone były w liczne ostre zęby.

Naukowcy uznali ekosystem z Wee Jasper za najpełniejszą znaną rafę paleozoiczną. Mimo iż tworzą go tylko organizmy już wymarłe, był pod względem funkcjonowania bardzo zbliżony do raf współczesnych. Znalezienie tego ekosystemu na wschodniej krawędzi dawnego kontynentu Gondwany dowodzi (obok poznanych wcześniej raf z innych paleokontynentów) wielkiego rozprzestrzenienia raf koralowych budowanych przez koralowce symbiotyczne.

Wyniki badań, w których brali także udział m.in. prof. Błażej Berkowski z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i prof. Stanisław Skompski z Uniwersytetu Warszawskiego, ukazały się na łamach „Gondwana Research”.

źródło: UW