Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich kończy w tym roku 25 lat. Główne obchody jubileuszu zaplanowano na 9–10 czerwca.
Zanim w murach Uniwersytetu Warszawskiego oraz Zamku Królewskiego odbędzie się jubileuszowe posiedzenie Prezydium i Zgromadzenia Plenarnego KRASP, w czwartek, 7 czerwca, dokładnie ćwierć wieku po spotkaniu założycielskim w Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego, w krakowskiej uczelni zostanie odsłonięta tablica upamiętniająca to wydarzenie. Grono 73 rektorów jednomyślnie głosowało wówczas za utworzeniem KRASP, przyjęło pierwszy wewnętrzny regulamin i wybrało władze. Pierwszym przewodniczącym został prof. Aleksander Koj (UJ), a kolejnymi: prof. Jerzy Woźnicki (Politechnika Warszawska), prof. Franciszek Ziejka (UJ), prof. Tadeusz Luty (Politechnika Wrocławska), prof. Katarzyna Chałasińska-Macukow (UW), prof. Wiesław Banyś (Uniwersytet Śląski), prof. Jan Szmidt (PW), prof. Arkadiusz Mężyk (Politechnika Śląska).
Jak wspominał na naszych łamach prof. Jerzy Woźnicki, przewodniczący KRASP w latach 1999–2002, instytucjonalną współpracę między rektorami próbowano nawiązywać już w latach osiemdziesiątych XX wieku. W prasie pogardliwie określano to jako „samotwór rektorów”. Inicjatywy te wznowiono w latach 1990–1996.
Rektorzy spotykali się regularnie, tworzyli konferencje lub kluby rektorów poszczególnych typów uczelni, ogłaszające wspólne komunikaty i wybierające swoich przewodniczących. Ale ta działalność miała ciągle charakter nieformalny i ograniczony branżowo. Pojawiła się zatem potrzeba powołania wspólnej reprezentacji uczelni, demokratycznej i bardziej powszechnej. W roku akademickim 1996/97 m.in. Aleksander Koj (UJ), Mirosław Handke (AGH), Włodzimierz Siwiński (UW) przedstawiliśmy ideę utworzenia ogólnopolskiej „szerszej reprezentacji środowisk akademickich”. Projekt powołania takiego podmiotu w postaci KRASP został przedyskutowany na posiedzeniu nieformalnej tzw. Konferencji Rektorów Uczelni Autonomicznych 31 stycznia 1997 r. i przyjęty przez uczestników spotkania – pisał prof. Woźnicki.
Po przyjęciu statutu, formalnym umocowaniu, zorganizowaniu struktury organizacji, KRASP okrzepła i dziś, działając na podstawie art. 337 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce z 20 lipca 2018 r., skupia 109 rektorów, w tym 10 uczelni niepublicznych, i 8 stowarzyszonych, którzy razem odpowiadają za kształcenie około 70% studentów w Polsce.
Od momentu powołania, Konferencja stoi na staży wartości akademickich, w tym zasad etyki zawodowej, odpowiedzialności i konstytucyjnej zasady autonomii uczelni akademickich. Działa na rzecz rozwoju szkolnictwa wyższego, nauki i kultury, angażuje się w sprawy środowiska, przedstawia wnioski, wyraża opinie, wspiera i monitoruje działania na rzecz podnoszenia jakości kształcenia. Współdziała nie tylko z ministrem edukacji i nauki i innymi ministrami nadzorującymi szkoły wyższe, ale także z Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polską Komisją Akredytacyjną, Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Krajową Reprezentacją Doktorantów. Wniosła wkład w utworzenie European University Association, zostając w 2001 roku jej członkiem zbiorowym.
W ciągu minionego ćwierćwiecza odbyło się blisko 150 posiedzeń Prezydium i Zgromadzenia Plenarnego KRASP. Tylko w poprzedniej kadencji przygotowano 220 opinii nt. aktów prawnych dotyczących nauki i szkolnictwa wyższego, a także ok. 60 uchwał i stanowisk. KRASP uczestniczyła w opracowywaniu projektu ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, przyjęła Kodeks Dobrych Praktyk w Szkołach Wyższych, przygotowała Strategię Rozwoju Szkolnictwa Wyższego 2010–20 oraz Program rozwoju szkolnictwa wyższego do 2020 r., który stał się punktem wyjścia w pracach nad założeniami nowej Ustawy 2.0. W ostatnich latach rektorzy wypowiadali się m.in. w sprawie zwiększenia nakładów na szkolnictwie wyższe, ewaluacji jakości działalności naukowej, Konstytucji dla Nauki, działań w odpowiedzi na kryzys klimatyczny i środowiskowy, wolności i odpowiedzialności akademickiej, debaty publicznej.
W ramach jubileuszu zaplanowano cykl wywiadów z dotychczasowymi przewodniczącymi KRASP. Podcasty dostępne są w serwisie YouTube. Obchody 25-lecia KRASP zostały objęte patronatem prezydenta RP Andrzeja Dudy. Patronat medialny sprawuje „Forum Akademickie”.
MK