Ochrona zapylaczy nie może być już traktowana jako niszowe zadanie polityki środowiskowej. To sprawa bezpieczeństwa żywnościowego, zdrowia publicznego, gospodarki i jakości życia – ostrzegają członkowie ośmiu europejskich konsorcjów badawczych, w skład których wchodzą również polscy naukowcy.
Czołowi eksperci z całej Europy, uczestniczący w projektach Butterfly, VALOR, PollinERA, WildPosh, AGRI4POL, ProPollSoil, RestPoll oraz Safeguard, finansowanych ze środków programu Horyzont Europa i Horyzont 2020, opublikowali raport Towards pollinator stewardship in all policies: Policy incoherence in the EU is a major barrier to pollinator restoration. Piszą w nim o niespójności unijnej polityki w kontekście odbudowy populacji zapylaczy.
Eksperci ostrzegają, że zależność człowieka od zapylaczy jest tak duża, że konieczne jest powstrzymanie wymierania dzikich zapylaczy oraz zapewnienie wsparcia dla zapylaczy hodowlanych. Zapylacze stanowią jeden z najważniejszych zasobów naturalnych Europy, a ich zanik zagraża strategicznym priorytetom Europy w zakresie bezpieczeństwa żywnościowego, konkurencyjności gospodarki, odporności środowiska przyrodniczego, zdrowia i dobrobytu społeczeństwa.
Autorzy raportu ostrzegają, że stawką jest znacznie więcej niż samo bezpieczeństwo żywnościowe. Od zapylania roślin kwiatowych zależy wiele europejskich łańcuchów dostaw i sektorów gospodarki–- od produkcji leków i kosmetyków, przez produkcję żywności i tekstyliów, do działania sektora HoReCa.
Raport wskazuje, że jednym z głównych hamulców odbudowy populacji zapylaczy są rozdrobnione struktury zarządzania w Unii Europejskiej oraz wynikająca z nich niespójność polityk publicznych. Dokument zwraca również uwagę na niski poziom wiedzy o zapylaczach wśród kluczowych grup społecznych i zawodowych, których codzienne decyzje mogą przesądzać o losie zapylaczy – tłumaczy dr Michał Filipiak z Wydziału Biologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, współautor raportu.
Uniknięcie scenariusza, w którym Europę dotyka kryzys usługi zapylania dostarczanej przez zapylacze, wymaga zrewidowania funkcjonowania Unii Europejskiej i odejścia od tak zwanej silosowej struktury zarządzania – jest to system, w którym poszczególne sektory polityki publicznej działają oddzielnie i bez wystarczającej koordynacji. Wymaga to rozwiązania problemu rozdrobnienia kompetencji między sektorami, odgórnego kształtowania polityki oraz słabej koordynacji między administracjami, które obecnie utrudniają skuteczne działania na rzecz odbudowy populacji zapylaczy. Zdaniem naukowców należy jak najszybciej rozwiązać konflikt między krótkoterminowymi celami produkcyjnymi a potrzebą utrzymania usług zapylania jako dobra publicznego.
Raport kończy się szczegółowym planem działania zawierającym 15 pilnych, opartych na dowodach naukowych zaleceń, których pełne wdrożenie może odwrócić tendencję spadkową populacji zapylaczy w Europie i pomóc zapylaczom hodowlanym. Wśród rekomendacji znalazło się m.in. określenie jasnych i mierzalnych celów w zakresie ochrony zapylaczy, wraz z konkretnymi wskaźnikami w politykach UE; zintegrowanie długoterminowej odbudowy siedlisk z zachętami agrośrodowiskowymi; zróżnicowanie systemów upraw; przywracanie siedlisk w krajobrazie zmienionym przez człowieka; ograniczenie pestycydów, niebezpiecznych substancji chemicznych i narażenia na mikroplastik.
Łukasz Wspaniały, źródło: UJ