Forum Akademickie
nr 06/2005

Wśród opinii, które napływały do Komisji, silne reprezentowane były głosy, aby w ogóle z habilitacji zrezygnować. Z drugiej strony, wiele osób reprezentujących poważne instytucje argumentowało, że w polskim systemie jest to jedyne sito odsiewające tych, którzy nie spełniają wymagań profesorskich. W wyniku poszukiwania kompromisu chcemy przenieść odpowiedzialność na poziom jednostek, które mają uprawnienia do nadawania habilitacji. Alternatywą było całkowite zniesienie habilitacji, na co, moim zdaniem, jest za wcześnie. Myślę, że ta kwestia wymaga jeszcze głębszych analiz i poważnego zastanowienia.

Rozmowa z posłem Ryszardem Haynem, przewodniczącym sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży

Mimo wielu decyzji niekorzystnych dla idei reformy systemu edukacji podjętych w ostatnich latach, uruchomiony proces reformowania szkolnictwa nie został w zasadzie wstrzymany. Można stwierdzić, że stary system szkolnictwa został w wyniku reformy niejako wytrącony ze stanu równowagi, a zreformowany (szybciej lub wolniej) dąży do osiągnięcia nowego, mam nadzieję - lepszego, stanu. Z żalem muszę jednak stwierdzić, że o ile rozpoczęły się zmiany w szkolnictwie, o tyle nie można mówić nawet o rozpoczęciu istotnych zmian reformujących i dostosowujących szkolnictwo wyższe do nowej rzeczywistości III RP, a w szczególności do zmian, które już zaszły w szkolnictwie niższych szczebli. Można użyć obrazowego porównania, że reforma systemu edukacji nie ma „głowy”.

Prof. Mirosław Handke pisze o konieczności wszczęcia procesu reform polskiego szkolnictwa wyższego

Rozwój nauki jako problem polityczny w krajach słabiej rozwiniętych, takich jak Polska, przedstawia się inaczej niż w krajach zaawansowanych. A zatem wymaga innych działań politycznych. (...) Kategorie polityczne i ekonomiczne oraz wskaźniki statystyczne stosowane dla opisu problemów nauki krajów rozwiniętych często wprowadzają w błąd, gdy są stosowane do opisu problemów krajów słabiej rozwiniętych (np. pomiar wydatków na B+R oraz innowacji technologicznych w przemyśle). Instrumenty polityki skuteczne w krajach rozwiniętych okazują się często nieskuteczne w krajach słabiej rozwiniętych. Wszystko to zmusza do rozwinięcia własnej, oryginalnej myśli strategicznej rozwoju nauki w Polsce.

O potrzebie sformułowania zasad nowoczesnej polityki naukowej w Polsce pisze Jan Kozłowski

Cechą charakterystyczną zmian na polskim rynku pracy w ostatnich pięciu latach było malejące wykorzystanie zasobów pracy, wyrażające się w spadku stóp aktywności zawodowej, zatrudnienia oraz wzroście stóp bezrobocia. (...) między rokiem 1998 a 2003 liczba ludności w wieku 15 i więcej lat zwiększyła się o 3,1 procent za sprawą napływu osób urodzonych w okresie boomu demograficznego z początku lat osiemdziesiątych. W tym czasie zatrudnienie ogółem zmalało o 10,9 procent, podczas kiedy zatrudnienie osób z wyższym wykształceniem zwiększyło się o prawie 23 procent. Tym samym odsetek zatrudnionych osób z wyższym wykształceniem zwiększył się w okresie 1998-2003 o prawie 5 punktów procentowych (...). Zatem nie spadł popyt na pracę osób z wyższym wykształceniem, ale zwiększyła się podaż w stopniu wyprzedzającym wzrost popytu.

Prof. Urszula Sztanderska, dr Barbara Minkiewicz i mgr Marcin Bąba referują wyniki badań dotyczących pracy absolwentów szkół wyższych